Historia mówiona to projekt Muzeum PRL-u pozwalający na odkrywanie i prezentowanie historii w sposób niezwykle ciekawy w treści i formie.

  • Pierwszy przystanek na ziemi brytyjskiej
  • Fragmenty wywiadu
Londyńczycy. Oczekiwanie na wolną Polskę. Losy polskiej emigracji w Londynie w latach 1945-89 Hanna Zbihorowska-Kościa
Hanna Zbihorowska-Kościa (1928-01-11).

(ur. 11 stycznia 1928 roku w Warszawie) – jej rodzicami byli Halina i Stefan Czarnoccy. Miała młodszego brata Bohdana. We wczesnym dzieciństwie mieszkała w rodzinnym majątku Nacz w powiecie baranowickim, a przez następne 10 lat w Krzemieńcu, gdzie ojciec był starostą i kuratorem Liceum Krzemienieckiego. W Krzemieńcu uczęszczała do Szkoły Ćwiczeń. Jej matka działała w Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, a przez dwie kadencje była członkiem rady miejskiej.

Druga wojna światowa zastała rodzinę Czarnockich w Krzemieńcu. Wkrótce po wkroczeniu Armii Czerwonej na obszar II Rzeczypospolitej, 25 września 1939 roku ojciec został aresztowany i uwięziony przez NKWD. Dwudziestego siódmego lutego 1941 roku został skazany na śmierć przez rozstrzelanie, jednak wyrok zamieniono na 15 lat ciężkich robót w obozie na Syberii. Po zwolnieniu przez władze NKWD we wrześniu 1941 roku i po ewakuacji wraz z innymi Polakami dotarł do Urgi, gdzie w grudniu zmarł wskutek wypadku.

Pod koniec marca 1940 roku Hanna Zbirohowska-Kościa wraz z matką podjęły ucieczkę pod okupację niemiecką, aby uniknąć wywózki w głąb Rosji. Pierwszego maja 1940 roku dotarły do Warszawy, gdzie matka zaangażowała się w konspirację, została sekretarzem i adiutantem, prowadziła centralę łączności przy szefie sztabu Komendy Głównej ZWZ-AK płk. Tadeuszu Pełczyńskim. Dwudziestego trzeciego kwietnia 1943 roku została aresztowana i przewieziona kolejno na Aleję Szucha, Pawiak, do KL Auschwitz-Birkenau i Bergen-Belsen. Tymczasem w 1941 roku Hanna Zbirohowska- Kościa została przydzielona do 1. Żeńskiej Drużyny Harcerek. Podczas powstania warszawskiego działała pod pseudonimem ,,Katarzyna Miś” jako łączniczka i sanitariuszka w formacji Szare Szeregi w dzielnicy Śródmieście Południe. Po kapitulacji Warszawy znalazła się w Ożarowie, a następnie w obozach jenieckich w Sandbostel i Oberlangen, gdzie krótko po wyzwoleniu przez 1. Dywizję Pancerną gen. Stanisława Maczka (12 kwietnia 1945 roku) spotkała się z matką. Razem udało im się dotrzeć do Porto Civitanova, gdzie stacjonowali żołnierze 2. Korpusu Polskiego. We Włoszech Hanna Zbirohowska-Kościa podjęła naukę w Gimnazjum i Liceum Pomocniczej Służby Kobiet 2. Korpusu Polskiego.

Po przypłynięciu wraz z polskim wojskiem do Wielkiej Brytanii zamieszkała w Foxley Camp. W 1948 roku znalazła się w Londynie, gdzie matka zaangażowała się w pomoc przy organizacji Studium Polski Podziemnej. Hanna Zbirohowska-Kościa poślubiła żołnierza AK z Batalionu ,,Gustaw”. Jako matka sześciorga dzieci w 1975 roku, po raz pierwszy od zakończenia wojny, odwiedziła Polskę. W grudniu 1980 roku przyjęła funkcję kierowniczki Szkoły Przedmiotów Ojczystych im. Marii Curie-Skłodowskiej w Londynie, którą pełniła przez kolejnych 13 lat. W okresie stanu wojennego jeździła z transportami do Polski w ramach organizacji Friends of Poland. Za liczne zasługi została odznaczona Krzyżem Walecznych.

Urząd ds Kombatantów i Osób Represjonowanych